Frans Helfrich wordt vandaag 90 jaar. Hij is binnen de kaatswereld als ‘klavertje vierbezitter' een legende die met de nog grotere legende Hotze Schuil 50 maal een krans wist te winnen. Het is een lang leven waaraan door ziekte straks een einde lijkt te komen, maar: ‘It libben is goed foar my west'.

In het jaar 1924 stierven Vladimir Lenin en Woodrow Wilson, Marlène Dietrich trad in het huwelijk en Frans Helfrich kwam als 4-jarig kind aan de hand van mem Regina Hofstra voor het eerst op de PC in Franeker. Heit Pieter Helfrich kaatste mee: ,,Us heit hie doe in nij baitsje oan, dat wit ik noch, ik sjoch ek noch Taede Zijlstra foar my, in rizige man, sei noait wat, altiten prúmkje, de boppekant fan syn shirt wie hast altiten brún.'' Vijftien jaar later moest de 19-jarige kaatser Frans Helfrich ook toen nog de tabakskruimels na afloop uit de eigen kaatswant peuteren.

Taai noemt hij zijn vader Pieter Helfrich en die eigenschap bezit Frans Helfrich naar eigen zeggen zelf ook. Heit Pieter had die taaiheid ook wel nodig, vóór 1920 werkzaam in Duitse mijnen, later voer hij als bietenvaarder in Franeker, hij was terpgraver in Wijnaldum, tot hij in Harlingen bij de gemeentereiniging kwam toen Frans 7 jaar was. Frans Helfrich werd geboren op 20 februari 1920. Pieter Helfrich was een zelfbewuste arbeider die de gevaren van alcohol en kroeg in zijn tijd al vroeg onderkende. Geen man van diplomatie of vaderlijke bezorgdheid zoals op de PC in 1939 bleek. Als 19-jarige kaatste Frans toen samen met zijn 44-jarige vader en George Jellema in een partuur. Toen Frans Helfrich in zijn jeugdige overmoed al te wild naar een bal vloog, kwam zijn knie pijnlijk in aanraking met de houten prop. ‘Do moast net sa wyld,' zo berispte Pieter Helfrich zijn zoon. Een vader die ‘Net altiten sa noflik wie, mar wol in aardige heit'. Sterk ook als terpgraver, moeiteloos tilde hij een aambeeld uit een Midlumer smederij van de grond. De soms omkoopbare Taede Zijlstra kreeg bij de opslag eens van een woedende Pieter Helfrich te horen: ‘En no opslaan oars stjerst hjir'.

Frans Helfrich bezocht evenals zijn jongere broer Pieter de HBS-B en daarna werd het voor Frans de Zuivelschool in Bolsward. Het was vooral mem Regina Hofstra die wilde dat de kinderen zouden ‘doorleren'. Een van zijn grootste maten in die beginjaren was Jan Rodenhuis waarmee Frans Helfrich al in 1942 de PC won. Hij heeft nog altijd een schrift waarin de onderwijzer Rodenhuis precies met schoolmeesterachtige allure zijn prijzen en punten vanaf 1933 bijhield. In 1936 bijvoorbeeld won Frans Helfrich als 16-jarige drie gouden horloges waarvan twee werden verruild voor een jas en een fiets. Het derde horloge was het ‘Freuleklokje' en dat heeft Frans Helfrich uiteraard nog altijd.

Een andere grote, vooral noflike maat was Jan Wallendal en het trio vormde een drietal jaren een hecht partuur. Het vurige temperament van Frans Helfrich ging Wallendal wel eens te ver: ,,Meester nou mutte jou der wat van sêgge hoor,'' zei hij dan tegen de opslager. Een tweetal jaren later kwam Hotze Schuil in beeld en die samenwerking zou 50 eerste prijzen en drie PC-zeges duren. Maatschappelijke barrières tussen de latere schooldirecteur en de havenarbeider werden op het kaatsveld geslecht en zouden ook nadien nooit bestaan. Samen op bezoek bij Aebe Haima toen hij vlak voor zijn dood nog afscheid wilde nemen van zijn medewinnaars van de PC van 1947. De laatste jaren eist een lang leven zijn tol bij de verschillende huldigingen van de winnaars van 50 jaar geleden, vaak is Frans Helfrich de enige die nog in leven is. Een leeftijd ook waarbij het ziekenhuis steeds vaker in beeld komt. In december 2009 werden tumoren bij hem vastgesteld, bestraling zullen wellicht nog wat uitstel geven maar het einde is nu toch in zicht. De verjaardag op 20 februari is ook daarom een moment van omzien in verwondering en dankbaarheid: ,,It libben hat goed foar my west, ús heit wie terpgraver en siet by de gemeentetsjinst, myn bern ha goede banen en twa fan myn pakesizzers studeare, dus ik kin oars net as tankber wêze.''